Không đồng ý với bản án hình sự: kháng cáo thế nào và trong bao lâu?

Nhận bản án, cần làm bốn việc gì ngay?

1. Ghi ngày nhận bản án lên bản án: thời hạn tính từ ngày tống đạt, không phải ngày tuyên án. Chú ý trường hợp người nhà hoặc quản lý ký túc xá nhận thay.
2. Đọc phần quyết định (主文) để biết tội danh, mức án, tịch thu tài sản; đọc phần lý do để biết vì sao tòa xử như vậy. Nếu không đọc được tiếng Hoa, cần được dịch đầy đủ.
3. Quyết định có kháng cáo không và kháng cáo phần nào: toàn bộ, chỉ phần hình phạt, hay chỉ một số tội.
4. Nộp đơn kháng cáo trước để giữ thời hạn; lý do có thể bổ sung trong thời hạn luật định.

Thời hạn và cách nộp đơn kháng cáo như thế nào?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 362（《刑事訴訟法》第362條）, kháng cáo không đúng thể thức, không được luật cho phép hoặc đã mất quyền kháng cáo sẽ bị bác; nếu có thể bổ sung thì tòa cho thời hạn để bổ sung trước. Các điểm chính:

• Thời hạn: theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 349（《刑事訴訟法》第349條）, 20 ngày kể từ sau khi bản án được tống đạt; kháng cáo nộp sau khi tuyên án nhưng trước khi tống đạt cũng có hiệu lực.
• Nộp ở đâu: theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 350（《刑事訴訟法》第350條）, đơn kháng cáo nộp tại tòa án đã ra bản án (原審法院), không nộp thẳng lên tòa cấp trên.
• Đang bị giam: theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 351（《刑事訴訟法》第351條）, bị cáo ở trại giam hoặc trại tạm giam nộp đơn cho người đứng đầu trại trong thời hạn kháng cáo thì được coi là kháng cáo trong thời hạn; nếu bị cáo không tự viết được, cán bộ trại phải viết giúp.
• Kháng cáo lên đâu: theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 361（《刑事訴訟法》第361條）, bản án sơ thẩm của tòa án địa phương được kháng cáo lên tòa án cấp cao; bản án giản lược được kháng cáo lên hội đồng xét xử của tòa án địa phương theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 455-1（《刑事訴訟法》第455條之1）.
• Lý do: cũng theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 361（《刑事訴訟法》第361條）, đơn phải nêu lý do cụ thể; nếu chưa nêu thì phải bổ sung bản lý do tại tòa đã ra bản án trong 20 ngày sau khi hết thời hạn kháng cáo.

Thế nào là “lý do cụ thể”?

Chỉ viết “xử quá nặng” hay “tôi bị oan” thì chưa đủ. Cần chỉ ra bản án sai ở đâu, ví dụ:

• Sự thật nào bản án xác định không khớp với chứng cứ trong hồ sơ, và đó là chứng cứ nào;
• Lời khai nào của người làm chứng trước sau không nhất quán mà tòa vẫn dùng;
• Chứng cứ có lợi nào tòa không điều tra hoặc không giải thích;
• Điều luật hoặc quy định giảm nhẹ áp dụng có sai không;
• Tình tiết nào khi quyết định hình phạt chưa được xem xét, như đã hòa giải hoặc đã bồi thường.

Ai có quyền kháng cáo?

• Đương sự, tức bị cáo và kiểm sát viên (Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 344（《刑事訴訟法》第344條）). Người tố giác hoặc người bị hại không tự kháng cáo được nhưng có thể nêu lý do và đề nghị kiểm sát viên kháng cáo.
• Người đại diện theo pháp luật hoặc vợ, chồng của bị cáo có thể độc lập kháng cáo vì lợi ích của bị cáo (Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 345（《刑事訴訟法》第345條）).
• Người bào chữa ở cấp xét xử trước có thể kháng cáo vì lợi ích của bị cáo, nhưng không được trái với ý muốn đã thể hiện rõ của bị cáo (Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 346（《刑事訴訟法》第346條）).

Kháng cáo rồi có bị xử nặng hơn không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 370（《刑事訴訟法》第370條）, nếu chỉ bị cáo kháng cáo hoặc kháng cáo vì lợi ích của bị cáo, tòa phúc thẩm không được tuyên mức hình phạt nặng hơn bản án trước, trừ khi bản án trước bị hủy vì áp dụng điều luật không đúng. Nếu kiểm sát viên cũng kháng cáo theo hướng bất lợi cho bị cáo thì không còn sự bảo đảm này, vì vậy cần đánh giá cả khả năng kiểm sát viên kháng cáo.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 348（《刑事訴訟法》第348條）, có thể kháng cáo riêng phần hình phạt, tịch thu hoặc biện pháp bảo an. Khi đó tòa phúc thẩm tập trung vào mức án, còn sự thật phạm tội và tội danh về nguyên tắc không xét lại.

Vụ án nào kết thúc ở cấp phúc thẩm?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 376（《刑事訴訟法》第376條）, một số tội sau khi xử phúc thẩm không được kháng cáo lên cấp thứ ba, gồm: tội có mức hình phạt cao nhất từ 3 năm tù trở xuống, giam ngắn hạn hoặc chỉ phạt tiền; và một số tội được liệt kê như gây thương tích thông thường, trộm cắp, chiếm đoạt, lừa đảo thông thường, bội tín, cưỡng đoạt tài sản bằng đe dọa, tang vật, sử dụng ma túy cấp một, tàng trữ ma túy cấp hai với khối lượng tinh khiết từ 20 gam trở lên. Ngoại lệ: nếu sơ thẩm tuyên vô tội, miễn tố, không thụ lý hoặc sai thẩm quyền, rồi phúc thẩm hủy và tuyên có tội, thì bị cáo vẫn được kháng cáo lên cấp thứ ba.

Với vụ án được kháng cáo lên cấp thứ ba, theo Bộ luật Tố tụng hình sự Đài Loan, Điều 377（《刑事訴訟法》第377條）, lý do bắt buộc phải là bản án vi phạm pháp luật; cấp thứ ba về nguyên tắc không điều tra lại sự thật. Bản án thường có phần hướng dẫn cách kháng cáo ở cuối; hãy đối chiếu thời hạn và tòa nhận đơn theo đó. Văn phòng có thể hỗ trợ sắp xếp thông dịch viên tiếng Việt hợp tác để giải thích bản án; cần đặt lịch trước, phạm vi và chi phí xác nhận theo từng vụ việc.

Thuật ngữ tiếng Hoa thường gặp trong hồ sơ

Căn cứ pháp luật chính thức

Liên kết mở Cơ sở dữ liệu pháp luật toàn quốc của Bộ Tư pháp Đài Loan (văn bản hiện hành).

Câu hỏi thường gặp

Nội dung liên quan